لا لبّس عليّ : فريبكارى مرا نفريفت . لافرطنّ : حتما خواهم انباشت . الماتح : كسى كه آب از چاه مىكشد . صدر عنه : « صدور » ضد « ورود » است و هنگامى كه با حرف « عن » بيايد به معناى منصرف شدن و بازگشت است . ساختار ادبى ألا : براى آغاز كردن سخن و يا براى آگاهى دادن است . ايم : مبتدا كه خبر آن محذوف و عبارت « قسمي » بوده است . لا يصدرون : جمله صفت براى « حوضا » است . شرح و تفسير ( ألا و إنّ الشيطان قد جمع حزبه و استجلب خيله و رجله ) شيطان به واژه‌اى محذوف اضافه شده است : « قرين الشيطان » به معناى همراه شيطان و يا « نصير الشيطان » به معناى ياور شيطان . ظاهر سخن بر اصحاب جمل يا صفين قابل تطبيق است ؛ چه آن كه هر دوى آنها ياران خود را جمع كردند و براى جنگ با امام عليه السّلام سواره و پياده گرد آوردند . ( إنّ معي لبصيرتي : ما لبّست على نفسي و لا لبّس عليّ ) مراد از « بصيرت » در اين جا ، معادلات علمى يا نتايج آمارى نيست ؛ بلكه فطرت الهى منظور است كه در دامان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نشأت گرفت و رشد يافت و امام عليه السّلام با بهره‌مندى از آن ، حقايق امور را درمىيافت . ابن ابى الحديد مىگويد : « تقسيم نيكويى در اين خطبه صورت گرفته است ؛ چه آن كه هر